3 Haziran 2026 tarihinde, 18 yaşından önce aile işletmelerinde sigortalı gösterilen bireylerin kayıtlarının Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) genelgesine göre iptal edilebileceği ve bu durumda emeklilik hakkı kazanmış olanların emekliliklerinin de sonlandırılabileceği konuşuluyor. Sosyal güvenlik uzmanı Noyan Doğan, bu konuyla ilgili önemli açıklamalarda bulundu. Doğan, bugünkü köşesinde şu ifadeleri kullandı:
Prim gün sayısı emeklilik için yeterli olmayan bazı kişilerin, tanıdıklarının şirketlerinde kendilerini sigortalı göstermesi, ölen bir babadan maaş almak için boşanma gibi durumlar, hamilelik döneminde sağlık hizmetlerinden faydalanmak veya doğum öncesi ve sonrası iş göremezlik ödeneğinden yararlanmak amacıyla sigortalı gösterilmesi, 18 yaşından küçük bireylerin aile işletmelerinde sigortalanması gibi durumlar SGK’nın dikkatini çekiyor. SGK, bu tür durumları “sahte sigortalılık” olarak tanımlıyor. Bu tür tespitler yapıldığında, söz konusu bireylerin sigortalılıkları ve prim günleri iptal edilmekte, ödenen primler geri alınmakta ve emekli olanların maaşları da kesilerek geri talep edilmektedir. SGK, sahte sigortalılık durumları için hapis cezası istemiyle suç duyurusunda bulunurken, kişiyi sahte sigortalı olarak gösteren işverene de önemli miktarda ceza kesilmektedir. Son beş yıl içerisinde yapılan denetimler sonucunda, 12 bin 209 kişinin emekliliği iptal edilmiş ve ödenen emekli maaşları faizleriyle geri istenmiştir.
18 yaşından küçük bireylerin sigortalı gösterilmesi konusunda İş Kanunu oldukça net bir duruş sergilemektedir. 15 yaşını doldurmayan çocukların çalışması yasaktır. 14 yaşını doldurmuş fakat 15 yaşını tamamlamamış çocuklar, ilköğretimlerini tamamlamış olmaları şartıyla, eğitimlerine engel olmayacak hafif işlerde çalışabilmektedir. 15 yaşını doldurmuş olan 18 yaş altındaki çocuklar ise “genç işçi” olarak tanımlanırken, 14 yaşını tamamlayıp 15 yaşını doldurmayanlar “çocuk işçi” olarak adlandırılmaktadır. Genç ve çocuk işçilerin çalışacakları işlerin uygunluğu, resmi sağlık raporları ile onaylanmalıdır.
18 yaşından önce yapılan sigorta primleri emeklilik süresine etki etmemekte, ancak 18 yaşından sonra sigortalılıkları geçerlilik kazanmaktadır. Çocuk ve genç işçilerin yanı sıra çırak statüsündeki bireyler de mesleki eğitim görebilmekte ve staj yapmakta, bu süreçte iş kazası ve meslek hastalığı sigortasına tabi olabilmektedirler. Yani, 18 yaş altındaki çalışanların sigorta primleri ödenebilir, fakat emeklilik süresine etkisi bulunmamaktadır.
18 yaşından önce sigortalı olan bireylerin emeklilikleri hangi durumlarda iptal olur? Bu konuda da bazı önemli noktalar bulunmaktadır. Aile işletmelerinde 18 yaş altındaki bireylerin sigortalı gösterilmesi yaygın bir uygulamadır. Bazı aileler, ileride emeklilik yaşının artacağı endişesiyle çocuklarını erken yaşta sigortalı yapmaya çalışırken, bazıları ise “çocuğum erken sigortalı olsun” düşüncesiyle hareket etmektedir. SGK, bu durumu önlemek amacıyla geçmişte bir genelge yayımlamak zorunda kalmıştır. Genelgede, “Aileye ait işyerinde çalışan küçüklerin, vasinin iştirakiyle yazılı olarak yapılmış ve hakim tarafından tasdik edilmiş bir hizmet akdi olmadıkça sigortalı sayılmalarına imkân yoktur” ifadeleri yer almaktadır.
Eğer 18 yaşından küçük olarak sigortalı gösterilmişseniz ve bu süre emeklilikten sayılmışsa, EYT yasasından yararlanarak emekli olduysanız ve SGK bu durumu tespit ederse, emekliliğiniz iptal edilir ve ödenen emekli maaşları geri talep edilir; ayrıca sağlık hizmetlerinden yararlanma haklarınız da sona erer. Ancak, 18 yaşından önce sigortalı olmasına rağmen emeklilik süresi 18 yaşından sonra başlayan ve gerekli süreyi doldurarak EYT’den emekli olan bireylerin endişe etmelerine gerek yoktur.
